Câu chuyện của những món ăn và hành trình hội nhập

Những ngày cuối tuần, quán đồ Hàn nhỏ có tên “Moonie Snacks” trên phố Nguyễn Phong Sắc gần như không còn bàn trống. Khác với những cửa hàng khác, quán không chỉ thu hút thực khách bằng một menu các món ăn đậm chất Hàn Quốc mà còn được nhiều bạn trẻ biết đến bởi những video ngắn hài hước trên TikTok.

Giữa tiếng cười rộn ràng và mùi bánh Kkwabaegi thơm lừng, ít ai nhận ra rằng, để có thể thu hút và giữ chân những thực khách Việt, các món ăn Hàn Quốc đã phải có sự thay đổi ít nhiều trong nguyên liệu và hương vị. Bởi yếu tố có thể giúp cho món ăn níu chân thực khách không chỉ nằm ở vị ngon. 

Một hương vị mới

Nhiều thực khách tìm đến Moonie Snack sau khi xem những video TikTok hài hước của ông Mun Chang Gi - người đàn ông Hàn Quốc thường xuất hiện trước ống kính cùng với các nhân viên của mình với phong cách dí dỏm và gần gũi.

Có lẽ ít ai biết được rằng, ông Mun vốn không phải đầu bếp, công việc trước khi kinh doanh ẩm thực của ông là một nhà cung cấp linh kiện điện thoại với hơn 10 năm kinh nghiệm. Sau khi bán công ty, ông quyết định quay trở lại với một lĩnh vực hoàn toàn mới là F&B.

“Trong lĩnh vực F&B, tôi giống như người mới bắt đầu vậy. Tôi gần như không biết gì cả, không có nhiều ý tưởng, cứ vừa làm vừa học thôi”. ông Mun chia sẻ.

Theo ông Mun, khác biệt về văn hóa tiêu dùng và khẩu vị là những thách thức lớn nhất khi đưa món ăn Hàn Quốc đến với thực khách Việt Nam. Khu vực cửa hàng nằm gần nhiều trường đại học nên giá bán cũng phải điều chỉnh để phù hợp với đối tượng khách hàng chủ yếu là sinh viên.

Không chỉ thay đổi về giá thành, chính hương vị món ăn cũng phải được điều chỉnh. Ông cho biết, món mì là ví dụ rõ nhất cho quá trình thích nghi này: “Khi tôi đến những chuỗi mì nổi tiếng ở Việt Nam, tôi nhận ra hương vị ở đây hoàn toàn khác. Khách Hàn Quốc có thể chấp nhận vị gốc, nhưng với khách Việt thì phải điều chỉnh một chút. Vì vậy chúng tôi làm hai kiểu: một kiểu Hàn Quốc và một kiểu phù hợp với Việt Nam”.

Sự thay đổi to lớn nhất có lẽ nằm ở nguyên liệu. Để giảm giá thành và phù hợp với nguồn cung tại địa phương, một số thành phần được thay thế bằng các nguyên liệu khác, kết hợp thêm hải sản, thịt bò hay xúc xích để tạo hương vị dễ tiếp cận hơn với thực khách Việt.

Khi được hỏi liệu món ăn sau những điều chỉnh ấy có còn giữ được bản sắc ban đầu hay không, ông Mun thẳng thắn: “Tôi nghĩ là không. Nó đã thay đổi hoàn toàn rồi”. 

Những điều chỉnh về công thức có thể khiến món ăn khác đi so với phiên bản ban đầu tại Hàn Quốc. Thế nhưng với ông Mun, đó là lựa chọn gần như không thể tránh khỏi nếu muốn món ăn tìm được chỗ đứng trong một môi trường mới.

Câu chuyện tại Moonie Snacks cho thấy hành trình của một món ăn khi đến với một vùng đất mới. Câu chuyện này cũng đồng thời đặt ra cho chúng ta một câu hỏi. Rằng nếu những món Hàn tại Việt Nam đã đã thay đổi và học cách thích nghi, liệu rằng những món ăn Việt Nam tại nước ngoài cũng đang trải qua một hành trình tương tự.

Hương vị Việt trong dòng chảy ẩm thực toàn cầu

Gặp gỡ một cặp đôi người Úc đang dạo bước trên phố cổ Hà Nội, thật tình cờ khi họ từng thưởng thức một bát phở trong cửa hàng “UR PHO” tại Cronulla trước khi đến với Việt Nam nhằm có được một trải nghiệm trọn vẹn nhất.  Kate và Tim chia sẻ một cách rằng chính vì sự hứng thú về văn hóa và ẩm thực đã khiến họ quyết định tới Việt Nam du lịch.

Và đương nhiên, khi nhắc tới ẩm thực Việt, thì không chỉ có Phở mà người ta còn nghĩ về nhiều món ngon khác như: bánh mì, bún chả, …

“Ngoài ra còn có rất nhiều tiệm bánh mì nữa. Đó gần như là món ăn trưa phổ biến nhất ở nơi chúng tôi sống - nhanh, tiện, giá cả phải chăng, kiểu bữa trưa hoàn hảo ở quê nhà.” - Tim chia sẻ

Có thể thấy rằng những chiếc bánh mì Việt Nam không chỉ dừng chân trong những nhà hàng, mà còn trở thành một lựa chọn quen thuộc trong cuộc sống của người dân bản địa. Sự xuất hiện thường xuyên của những ổ bánh mì đã cho thấy hành trình hội nhập của ẩm thực Việt. Nó không chỉ giới hạn ở việc mang món Việt ra nước ngoài, mà đã từng bước trở thành một phần trong đời sống thường nhật của người dân địa phương. 

Nói về trải nghiệm của mình khi thưởng thức ẩm thực Việt tại Úc, Kate và Tim đều cho rằng món ăn Việt tại quê hương mình khá chuẩn vị. Sau khi ăn thử một bát Phở tại Hà Nội, họ cũng nhận ra rằng món Phở tại Úc cũng đã phải thay thế vài nguyên liệu mà bên đó không có, ví dụ như những loại rau thơm ăn kèm. 

Bát Phở ở Việt Nam thường được đi với một đĩa rau thơm, gồm nhiều loại rau như húng quế, ngò gai, kinh giới, giá đỗ,... Còn ở Úc, những loại rau này được thay thế bằng một loại rau bản địa phổ biến hơn là xà lách. 

Khi được hỏi về điều khiến cho món Việt tại quê hương của nó cuốn hút hơn so với việc trải nghiệm ẩm thực Việt tại một đất nước khác, Tim nghĩ rằng là vì được ở ngay tại Việt Nam, trải nghiệm toàn bộ không khí nơi đây và cả những nguyên liệu địa phương đã làm nên món ăn. 

“Có lẽ phiên bản ở quê nhà được đơn giản hóa hơn. Còn ở đây thì hương vị thơm hơn, phức tạp hơn và thật sự rất ngon.” - Kate

Sức hút ẩm thực Việt

Andy và Lucy - hai người bạn đến từ Anh Quốc, cũng cùng chia sẻ suy nghĩ về sự khác biệt giữa món Việt tại nước ngoài và tại Việt Nam. 

Họ đã đi du lịch khắp châu Á suốt ba tháng và đã đến rất nhiều nơi khác nhau.  Và một trong những lý do chính khiến họ chọn Việt Nam làm điểm đến trong chuyến hành trình của mình chính là ẩm thực. Nhưng Andy và Lucy không chỉ yêu cái sự nguyên bản trong hương vị của món Việt, mà còn thích cả sự đa dạng, phong phú và khác biệt về ẩm thực của các vùng tại Việt Nam.

Cặp đôi đã đi ngược dòng từ Đồng bằng sông Cửu Long đến Hà Nội và thấy rằng “Ở đâu cũng có những đặc sản địa phương riêng, tất cả đều rất thú vị để thử.” 

Khi được hỏi về trải nghiệm ẩm thực Việt tại Anh Quốc, Andy thừa nhận sự khác biệt to lớn giữa bát Phở anh thưởng thức tại Anh và bát Phở anh thưởng thức tại Hà Nội: “Nó không hề giống như ở đây. Hoàn toàn khác luôn.”

Nói về sự khác biệt với món Phở tại Anh, Andy cho rằng món Phở tại Hà Nội đặc biệt hơn do nó mang tính địa phương và có công thức riêng. Người ta có thể thử cùng một món ăn, nhưng hương vị giữa các quán ăn lại hoàn toàn khác biệt. 

“Và mọi thứ ở đây giống như được truyền lại từ thế hệ này sang thế hệ khác. Điều đó thật sự rất hay. Có lẽ hương vị ở quê tôi đã được điều chỉnh cho hợp với khẩu vị phương Tây rồi”, Andy bày tỏ sự bất ngờ.

Cảm nhận của các thực khách đến từ phương Tây cho ta thấy một thực tế thú vị, ẩm thực Việt tại Việt Nam đã chinh phục được những vị khách nước ngoài bằng chính sự mộc mạc và nguyên bản nhất của nó. Và vì thế, thật dễ hiểu khi ẩm thực Việt không dễ dàng bị lung lay trước cơn sóng ẩm thực ngoại đang đổ vào Việt Nam. 

Với những bát Phở, bát bún, ổ bánh mì,... tại nước bạn, dù hương vị được đổi mới do nhiều yếu tố, nhưng những món ăn này vẫn giữ được cái hồn Việt Nam. Vẫn khiến thực khách mỗi lần nhắc đến những món Việt là thêm một lần nhớ về Việt Nam.

Có lẽ câu chuyện của những món ăn ngoại tại Việt Nam đồng thời cũng chính là câu chuyện của những món ăn Việt tại khắp nơi trên thế giới. Có thể ở đâu đó, một phần vị cay được giảm đi và một vài loại nguyên liệu được thay thế để phù hợp với môi trường và thực khách bản địa. Nhưng dù có ở Hà Nội hay New York, người ta vẫn nhận ra tokbokki là món ăn của Hàn Quốc và Phở thì vẫn mang dáng dấp Việt Nam.

Uyên Nhi, Phương Anh, Nguyễn Phượng (tổng hợp)