Tại sao ở Cộng hòa Séc bạn không bao giờ bị lạc?

Tại Cộng hòa Séc, vấn đề này đã được giải quyết từ hơn 140 năm trước. Khi đó, Câu lạc bộ Du lịch Séc đã đưa ra một ý tưởng đơn giản nhưng mang tính đột phá: hệ thống đánh dấu đường mòn bằng màu sắc. Bốn màu khác nhau được sơn lên thân cây hoặc các phiến đá dọc theo đường mòn, mỗi màu đại diện cho một loại tuyến đường cụ thể. Giải pháp tưởng chừng giản dị ấy lại chứng minh hiệu quả đáng kinh ngạc. Không cần đến công nghệ phức tạp, không đòi hỏi chi phí lớn, hệ thống này vừa thân thiện với môi trường vừa dễ hiểu đối với bất kỳ ai yêu thích đi bộ đường mòn. Hơn nữa, phần lớn công việc duy trì hệ thống còn được thực hiện bởi các tình nguyện viên, khiến nó trở thành một mô hình bền vững hiếm có.

Từ một sáng kiến nhỏ, hệ thống đánh dấu đường mòn nhanh chóng được áp dụng trên khắp lãnh thổ Cộng hòa Séc. Qua nhiều năm thử nghiệm và nhận được những phản hồi tích cực, mô hình này dần được tiếp nhận và mở rộng không chỉ ở nhiều quốc gia châu Âu mà còn lan rộng sang cả Nam Mỹ và châu Á. Theo thời gian, hệ thống của Séc đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều hệ thống đánh dấu chỉ dẫn khác trên thế giới. Không chỉ giúp việc định hướng trong thiên nhiên trở nên dễ dàng hơn, hệ thống này còn khuyến khích các hoạt động giải trí ngoài trời và góp phần củng cố mối liên kết giữa con người với thiên nhiên - một giá trị vẫn còn nguyên vẹn cho đến ngày nay.

Tuyến đường đầu tiên được đánh dấu theo hệ thống này được ghi nhận vào năm 1889. Khi ấy, các thành viên của Câu lạc bộ Du lịch Séc chỉ với một chiếc cọ và vài hộp sơn dầu đã đánh dấu một con đường dài khoảng 8 kilômét, nối từ Štěchovice đến St. John’s Rapids. Ngay từ những ngày đầu, những tuyến đường được đánh dấu này đã thu hút và nhận được sự quan tâm rất lớn từ công chúng. Tổng chiều dài các tuyến đường mòn được đánh dấu tại Cộng hòa Séc hiện đã vượt mốc 44 ngàn kilômét. Con số ấn tượng này là kết quả của nhiều thập kỷ lao động bền bỉ và có hệ thống của các thế hệ người yêu thích đi bộ đường mòn cùng đội ngũ tình nguyện viên tận tâm. Một mạng lưới đường mòn được đánh dấu dày đặc và chất lượng cao như vậy gần như không có ở bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Chính điều đó đã khiến hệ thống của Séc trở thành một hiện tượng độc đáo trên bản đồ du lịch quốc tế. Để hình dung rõ hơn quy mô của nó: nếu đi bộ hết tất cả các tuyến đường này, quãng đường còn dài hơn cả việc đi vòng quanh Trái Đất - trong khi chiều dài của đường xích đạo chỉ khoảng 40.075 km.

Không chỉ dành cho người đi bộ, hệ thống này còn mở rộng sang các tuyến đường dành cho xe đạp và các tuyến trượt tuyết, tất cả đều được đánh dấu theo cùng một nguyên tắc rõ ràng. Nhờ vậy, mạng lưới đường mòn không ngừng được mở rộng, mang đến nhiều cách khác nhau để khám phá vẻ đẹp của thiên nhiên. Dù là mùa hè với những chuyến đi bộ và đạp xe hay mùa đông phủ đầy tuyết với hoạt động trượt tuyết, hệ thống đánh dấu này vẫn luôn đồng hành cùng những người yêu thiên nhiên quanh năm.

Cốt lõi của hệ thống nằm ở bốn màu sắc cơ bản, mỗi màu đại diện cho một loại tuyến đường riêng. Màu đỏ thường chỉ những tuyến đường dài và quan trọng, kết nối nhiều vùng khác nhau; màu xanh dương đánh dấu các tuyến chính trong phạm vi khu vực; màu xanh lá cây dành cho những tuyến ngắn hơn ở cấp tỉnh; còn màu vàng thường đóng vai trò là những tuyến nối hoặc lối rẽ dẫn tới các điểm tham quan gần đó. Nhờ cách phân loại trực quan này, người đi bộ có thể dễ dàng lựa chọn tuyến đường phù hợp với khả năng và quỹ thời gian của mình.

Điều làm nên sức mạnh của hệ thống này chính là sự đơn giản. Các ký hiệu được thiết kế theo logic hình ảnh rõ ràng, dễ nhận biết và hoàn toàn không phụ thuộc vào bản đồ hay các ứng dụng công nghệ. Hơn thế nữa, chúng cũng không phụ thuộc vào ngôn ngữ, vì vậy du khách từ khắp nơi trên thế giới - dù không hiểu tiếng địa phương - vẫn có thể dễ dàng định hướng. Chính nhờ sự đơn giản và trực quan này mà hệ thống trở nên thân thiện với mọi đối tượng: từ người cao tuổi, các gia đình có trẻ nhỏ cho đến những du khách quốc tế lần đầu đặt chân đến Séc.

Đằng sau sự vận hành trơn tru của hệ thống là công việc bảo trì bền bỉ và đều đặn. Các tình nguyện viên cùng những người chuyên phụ trách đánh dấu đường mòn thường xuyên kiểm tra, làm mới và đặt lại các ký hiệu ở đúng vị trí cần thiết. Nhờ vậy, các dấu hiệu luôn rõ ràng và đáng tin cậy, ngay cả ở những khu vực có địa hình phức tạp. Không chỉ giúp việc định hướng trong thiên nhiên trở nên dễ dàng hơn, hệ thống này còn góp phần nâng cao đáng kể mức độ an toàn cho những ai muốn khám phá cảnh quan hùng vĩ của Cộng hòa Séc.

(Bài viết và hình ảnh do Trung tâm Séc Hà Nội, 

Đại sứ quán Cộng hòa Séc tại Việt Nam cung cấp)