Phục dựng Điện Kính Thiên: "Ngoại lệ" đặc biệt của UNESCO

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị: Trần Cẩm Tú, Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng; Nguyễn Duy Ngọc, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương; Trịnh Văn Quyết, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; Bùi Thị Minh Hoài, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Trần Đức Thắng, Bí thư Thành ủy Hà Nội; các đồng chí: Phạm Thị Thanh Trà, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương và thành phố Hà Nội; các chuyên gia, nhà khoa học trong nước và quốc tế.

Kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) ghi danh Di sản Thế giới năm 2010, hội tụ các giá trị nổi bật toàn cầu của di sản gắn với tính liên tục của một trung tâm quyền lực quốc gia suốt hơn 13 thế kỷ, được minh chứng bằng địa tầng văn hóa chồng xếp và các dấu tích kiến trúc còn lại trên mặt đất.

Trong không gian ấy, Điện Kính Thiên là Chính điện của Cấm thành Thăng Long thời Lê. Theo Đại Việt Sử ký toàn thư, điện được khởi dựng năm 1428 đời Vua Lê Thái Tổ, hoàn thiện đời Vua Lê Thánh Tông, trên nền các Chính điện thời Lý - Trần. Đây là trung tâm quyền lực và không gian nghi lễ cung đình, là nơi thiết triều, cử hành đại lễ và đón sứ thần, là biểu trưng cao nhất của quyền lực quốc gia Đại Việt suốt các thế kỷ XV - XVIII.

Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên phải được thực hiện trên cơ sở khoa học, tôn trọng tối đa các yếu tố gốc, các cứ liệu khảo cổ, lịch sử và kết quả nghiên cứu liên ngành; đồng thời bảo vệ nguyên trạng các dấu tích khảo cổ đã được phát lộ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công Dự án đầu tư Bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên. Ảnh: TTXVN

Điện Kính Thiên (mô hình 3D)

Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh, thành phố Hà Nội xác định, bảo tồn di sản phải trở thành bộ phận hữu cơ trong chiến lược phát triển Thủ đô. Hà Nội có thể và phải phát triển nhanh, hiện đại, nhưng sự phát triển ấy không được làm đứt mạch lịch sử và ký ức của Thăng Long - Hà Nội. Dự án Điện Kính Thiên chính là một hành động cụ thể kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai.

Đây là một dự án đặc biệt, triển khai trực tiếp trong không gian Di sản Thế giới và trên khu vực có các tầng văn hóa khảo cổ quan trọng. Vì vậy, yêu cầu đầu tiên không phải là làm nhanh, mà là làm đúng, khoa học và thận trọng. Tiến độ phải được bảo đảm, nhưng tuyệt đối không được đánh đổi tính xác thực, tính toàn vẹn và sự an toàn của di sản để lấy tiến độ…

Sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mạnh mẽ hơn nữa

Phát biểu chào mừng tại Lễ khởi công, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới Lazare Eloundou Assomo ghi nhận và đánh giá cao, điểm làm nên tính độc đáo của Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long chính là sự tiếp nối đặc biệt của nơi đây với tư cách là một trung tâm quyền lực chính trị và văn hóa xuyên suốt gần mười ba thế kỷ. Đây là một địa điểm có ý nghĩa sâu sắc đối với lịch sử và bản sắc của Việt Nam, đồng thời cũng là một minh chứng đặc biệt cho lịch sử chung của nhân loại.

Giá trị của Khu di sản Trung tâm Hoàng thành Thăng Long không chỉ nằm ở những di tích khảo cổ và các công trình lịch sử, mà còn nằm trong nhiều lớp lịch sử, ký ức và truyền thống mà những di tích ấy lưu giữ, cũng như mối liên hệ bền chặt của khu di sản với người dân Hà Nội.

Điện Kính Thiên, vốn gắn bó sâu sắc với lịch sử này, là một bộ phận quan trọng của Di sản Thế giới. Việc phục dựng đánh dấu sự khởi đầu của một giai đoạn hợp tác mạnh mẽ hơn nữa giữa Việt Nam, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO), Hội đồng Quốc tế về Di tích và Di chỉ (ICOMOS) và Ủy ban Di sản Thế giới.

Được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO) ghi danh là Di sản Thế giới năm 2010, Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội hội tụ những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, khảo cổ và kiến trúc, phản ánh tiến trình hơn một nghìn năm của Thăng Long - Hà Nội.

Việc bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên hướng tới mục tiêu rộng hơn việc tái hiện một công trình kiến trúc: từng bước khôi phục không gian trung tâm của Hoàng thành Thăng Long và làm sáng rõ các giá trị lịch sử, văn hóa của dân tộc. Phục dựng Chính điện Kính Thiên cùng không gian liên quan là nhiệm vụ quan trọng, mở đầu cho việc thực hiện tầm nhìn Trục trung tâm Hoàng thành Thăng Long đến năm 2035, trên nền tảng tầm nhìn 100 năm của Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội.

Sau khi hình thành, không gian Chính điện Kính Thiên được kỳ vọng trở thành một không gian văn hóa - lịch sử có sức lan tỏa. Tại đây, di sản có thể được diễn giải thông qua các hoạt động thực hành văn hóa phi vật thể cung đình, qua đó nâng cao trải nghiệm của công chúng, thu hút khách tham quan và phát triển du lịch văn hóa.

P.V