Chuyện kể Bác Hồ ở Pác Bó

Bà con Pác Bó, Cao Bằng xúc động được gặp lại Chủ tịch Hồ Chí Minh sau 20 năm xa cách (ngày 20-2-1961).

Ông cụ mặc áo Nùng
Hôm ấy, sau khi chạy chuyến thư cuối cùng, cháu K về lán, thấy có khách.
Một ông cụ già có râu, mặc áo Nùng màu chàm ngồi dưới gốc cây vải đang đọc báo, tay cầm một mẩu bút chì. Ông cụ gầy, râu thưa, trán cao, mắt sáng, hai vành tai đẹp. Áo Cụ đã bạc màu nhưng cổ áo chưa sờn và các khuy áo “mác sâu”(1) còn lành lặn. K trông ông Cụ thấy quen quen và hiền. Ông Cụ thấy K về, mỉm cười, Cụ hỏi bằng tiếng Nùng, giọng hơi lơ lớ:
- Cháu đi đâu về đó?
- Cháu đi chạy thư về ạ!
K trả lời ông Cụ bằng tiếng Tày. Ông Cụ cười, trông ông Cụ càng thêm hiền.
Đi vào hốc đá dùng làm chỗ nấu bếp, K thấy một người lạ mặt, đang giúp mẹ em nấu cơm. Đồng chí đó vui tính lắm. Người nhỏ nhắn, mắt lúc nào cũng cười. Đồng chí đó tự giới thiệu tên là Lộc. K khẽ hỏi Cụ mặc áo Nùng là ai, tên là gì, đồng chí Lộc cười, trả lời:
- Người cách mệnh!
K không dám hỏi nữa. Nghe đồng chí Lộc gọi là “ông Cụ”, K cũng gọi là “ông Cụ”. Chiều hôm sau lán lại có thêm vài người cách mệnh nữa. Trong số đó có đồng chí trong Ban Liên tỉnh(2), người làng, thỉnh thoảng em vẫn thấy đi dự các cuộc họp bí mật ở trên rừng.
Mấy hôm liền, sáng sớm dậy ông Cụ cùng các đồng chí ra họp ngoài nhà đồng chí Kế Minh, đến trưa mới về lán.
Thấy K viết chữ rõ ràng, ông Cụ cười và bảo em bằng tiếng Kinh:
- Cháu đã học hết lớp mấy rồi?
- Thưa Cụ, cháu học dở lớp nhất ạ!
Từ đấy, mỗi lần ông Cụ nói chuyện với K đều nói bằng tiếng Kinh. Có lần ông Cụ hỏi: 
- Cháu đã vào Hội Nhi đồng cứu quốc, có thấy thích không?
- Thưa Cụ có ạ!
- Tại sao thích?
Thấy K ngập ngừng, không trả lời được, ông Cụ cười và giảng cho em nghe tại sao vào Hội là tốt, tại sao ta đánh Nhật, đánh Tây… Ông Cụ kể cho em nghe chuyện ở nước Nga, chuyện Phù Đổng, chuyện Trần Quốc Toản, chuyện Kim Đồng. Ông Cụ thường động viên em:
- Ngày nay các cháu còn phải vất vả nhưng ngày mai các cháu nhất định sẽ được sung sướng.
Trở lại Pác Bó
Đầu năm 1961, đồng bào Pác Bó (Cao Bằng) đang vui xuân thì được tin có phái đoàn Đảng, Chính phủ về thăm quê hương cách mạng. Đồng bào ai cũng thầm ước mong trong đoàn có Bác.
Thế rồi điều mong ước của đồng bào Pác Bó đã trở thành hiện thực. Chiều ngày 19 tháng 2 năm đó, chiếc máy bay lên thẳng đưa Bác và phái đoàn đến thị xã Cao Bằng. Sáng ngày 20 tháng 2, xe ô tô đưa Bác cùng mọi người đến Đôn Chương.
Đồng bào biết tin ra đón Bác. Họ còn mang cả ngựa đến để Bác và phái đoàn đi cho khỏi mệt, nhưng Bác đã từ chối không đi ngựa mà đi bộ. Dọc đường Bác vừa đi vừa trò chuyện vui vẻ với đồng bào, cùng ôn lại những năm tháng hoạt động gian khổ ở Pác Bó hai mươi năm trước, khi Bác mới về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng.
Khi Bác vừa đến Pác Bó, đồng bào già trẻ gái trai chạy ùa ra vây quanh Bác. Có cụ già nắm lấy tay Bác lắc lắc. Các bà, các chị ai cũng mừng mừng tủi tủi, nhớ lại những ngày cơ cực trước cách mạng và cảnh no ấm tự do ngày nay.
Thấy mọi người kéo đến ngày một đông, Bác liền hỏi:
- Bà con làm gì mà đông thế này?
Đồng bào vui vẻ reo lên:
- Đón Bác! Đón Bác! Năm mới chúc Bác mạnh khoẻ, sống lâu.
Bác nhìn mọi người và bảo:
- Tôi về thăm nhà mà sao lại đón tôi?
Nghe Bác nói vậy, đồng bào ai cũng cảm động rưng rưng nước mắt.
Thực vậy, Bác về thăm Pác Bó là về thăm nhà. Nhà Bác, quê hương của Bác không chỉ là nơi chôn rau cắt rốn mà nhà Bác, quê hương Bác là căn cứ địa cách mạng, là mọi nơi trên đất nước Việt Nam yêu dấu.
Sau khi gặp gỡ thân tình mọi người, Bác nói chuyện với đồng bào trong cuộc mít - tinh. Bác đến thăm một số gia đình, cùng ăn bữa cơm thân mật với nhà một đồng bào rồi ra thăm lại hang Pác Bó năm xưa.
Đứng trước cảnh non nước mây trời một vùng biên giới của Tổ quốc được tự do, giải phóng, đã từng in dấu và che chở Người trong buổi đầu cách mạng, Bác xúc động đọc mấy câu thơ:
Hai mươi năm trước ở hang này
Đảng vạch con đường đánh Nhật-Tây
Lãnh đạo toàn dân ra chiến đấu
Non sông gấm vóc có ngày nay.
Ngày nay, tuy Bác Hồ đã đi xa, nhưng hình ảnh Bác và những kỷ niệm về Người luôn sống mãi trong lòng đồng bào Pác Bó cũng như đồng bào cả nước.

                    -----------------
(1). Khuy áo và khuyết áo đều tết bằng vải.
 (2). Ban Liên tỉnh là tên gọi tắt Ban Chấp hành Liên tỉnh uỷ Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn lúc đó đặt trụ sở bí mật tại chiến khu Lam Sơn (thuộc Cao Bằng).