“Bác Hồ làm việc ở Pác bó” (1941), chất liệu sơn dầu (sáng tác năm 1971). Tác giả: Trịnh Phòng. Nguồn laodong.vn

Nơi Người ở có tên gọi “Đầu Nguồn”

Khi mới về nước, Nguyễn Ái Quốc cùng với các đồng chí của mình ở trong một gia đình cơ sở cách mạng. Sau hơn một tuần, vào ngày 8 tháng 2 năm 1941 Người chuyển đến ở trong hang Cốc Bó. Đây là một hang núi có lối thông ra một con đường kín dẫn sang bên kia biên giới, có thể rút lui an toàn khi bị lộ.

Cốc Bó theo tiếng Nùng có nghĩa là “Đầu Nguồn”. Ngọn núi có tên “Núi Đào” ôm lấy hang Cốc Bó vẫn đứng sừng sững từ ngàn năm nơi đây. Dưới chân núi, nơi chỉ cách hang Cốc Bó khoảng 50 mét là dòng suối mang tên “Suối Giàng”, nước trong xanh vẫn ngàn năm tuôn chảy. Nguyễn Ái Quốc đã đặt tên cho ngọn núi và dòng suối đó là “Núi Các Mác” và “Suối Lênin”. Giải thích với các đồng chí cùng đến ở trong hang, Nguyễn Ái Quốc nói: Sự tích núi Đào gắn với những nàng tiên xưa đã xuống nơi đây vãn cảnh, ông Các Mác là người muốn cho cả loài người thành tiên cho nên ta gọi núi này là “Núi Các Mác”; Còn ông Lênin là người đầu tiên muốn làm cho Liên Xô tiến lên chủ nghĩa xã hội, cho nên ta gọi suối này là “Suối Lênin” để tưởng nhớ.

Cũng ngay sau ngày vào ở trong hang Cốc Bó, Nguyễn Ái Quốc đã có bài thơ “Pác Bó hùng vĩ” như sau: “Non xa xa, nước xa xa/ Nào phải thênh thang mới gọi là/ Đây suối Lênin, kia núi Mác/ Hai tay xây dựng một sơn hà”. Trong hang Cốc Bó có những tảng nhũ đá, một trong những tảng đá đó đã được Nguyễn Ái Quốc tạc thành bức tượng Các Mác. Đó là một tác phẩm nghệ thuật vô giá về tình cảm kính trọng, lòng biết ơn, sự trung thành và niềm tin tuyệt đối của Nguyễn Ái Quốc đối với người Thầy vĩ đại của chủ nghĩa cộng sản.

Ngọn núi Đào mang thêm tên “Núi Các Mác”, dòng suối Giàng thêm tên gọi “Suối Lênin” làm cho Pác Bó càng thêm thiêng liêng, hùng vĩ. Từ căn cứ địa cách mạng này, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, ánh sáng Mác- Lênin soi đường cho nhân dân Việt Nam sát cánh cùng nhân dân thế giới chống chủ nghĩa phát xít; đồng thời chuẩn bị và tổ chức lực lượng cách mạng đón thời cơ giành thắng lợi cho cuộc cách mạng giải phóng dân tộc.

“Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc chắn nhất, cách mạng nhất là chủ nghĩa Lênin”(1)

Từ đầu những năm hai mươi của thế kỷ trước Nguyễn Ái Quốc đã khẳng định như vậy. Cho nên từ ngày sáng lập Đảng Nguyễn Ái Quốc luôn lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho hành động của Đảng. Quan điểm ấy là kiên quyết, là bất di bất dịch bởi Người đã trải qua một chặng đường dài nghiên cứu nhiều học thuyết kim cổ đông tây, nghiên cứu kinh nghiệm của nhiều cuộc cách mạng trên thế giới, đặc biệt là tận mắt chứng kiến thành quả của cuộc cách mạng Tháng Mười Nga, trải nghiệm nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức ở hầu khắp các châu lục.

Tuy không được sống cùng thời với Các Mác, nhưng Nguyễn Ái Quốc đã nghiên cứu học thuyết Mác, đặc biệt là nghiên cứu về chủ nghĩa nhân đạo triệt để của Người, hướng tới sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc và giải phóng con người. Năm 1968, trong dịp kỷ niệm 150 năm ngày sinh Các Mác, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: Chủ nghĩa Mác dạy chúng ta phải tuyệt đối trung thành với Đảng, phải hết lòng hết sức phục vụ giai cấp công nhân. Mác đã dạy chúng ta: Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại!

Học thuyết của Mác sau này đã được Lênin, người học trò thiên tài của Mác, phát triển trong thời kỳ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, khi chủ nghĩa tư bản đã phát triển đến giai đoạn cao nhất và tột cùng của nó và mở ra kỷ nguyên của cách mạng vô sản. Đặc biệt, Lênin đã xây dựng lý luận mới, hoàn chỉnh về cách mạng xã hội chủ nghĩa, đã chứng minh khả năng chủ nghĩa xã hội có thể thắng lợi ở một nước lạc hậu về kinh tế nếu ở đó quần chúng được thức tỉnh về ý thức chính trị, có Đảng Cộng sản lãnh đạo và có sự giúp đỡ của các nước, nơi giai cấp vô sản đã nắm chính quyền. Câu khẩu hiệu của C.Mác: Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại đã được Lênin bổ sung thêm: Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại! Hai câu khẩu hiệu đó là những ngọn cờ vĩ đại dẫn giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức đến thắng lợi hoàn toàn.

Nguyễn Ái Quốc đã gặp được chủ nghĩa Lênin vào năm 1920 qua tác phẩm vĩ đại của Người đó, là Luận cương về các vấn đề dân tộc và thuộc địa. Nhờ Bản Luận cương đó mà Nguyễn Ái Quốc đã quyết định chuyển từ chủ nghĩa yêu nước sang chủ nghĩa cộng sản khoa học và từ đó quyết tâm đi theo con đường của Lênin vĩ đại. “Luận cương của Lênin làm cho tôi rất cảm động, sáng tỏ, tin tưởng biết bao! Tôi vui mừng đến phát khóc lên. Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to lên như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đoạ đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta. Từ đó tôi hoàn toàn tin theo Lênin, tin theo Quốc tế thứ III… Chỉ có chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản mới giải phóng được các dân tộc bị áp bức và những người lao động trên thế giới khỏi ách nô lệ”. Người kết luận: “Chủ nghĩa Lênin đối với chúng ta, những người cách mạng và nhân dân Việt Nam, không những là cái “cẩm nang” thần kỳ, không những là kim chỉ nam mà còn là mặt trời soi sáng con đường chúng ta đi tới thắng lợi cuối cùng, đi tới chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản” (2). Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết như vậy trong dịp kỷ niệm 90 năm ngày sinh của Lênin.

Trong Di chúc để lại, Bác Hồ nói Người sẽ đi gặp Mác-Lênin. Không phải ngẫu nhiên mà Người viết như vậy, Người muốn bày tỏ lòng biết ơn của dân tộc Việt Nam đối với cội nguồn thắng lợi của cách mạng Việt Nam là do Người đã gặp được Mác-Lênin trong đường lối của Đảng, trong cuộc đấu tranh cách mạng. Đó cũng là thể hiện một tâm hồn cao đẹp, một nhân cách văn hóa lớn Hồ Chí Minh chuẩn bị lên đường gặp lại những ân nhân của mình. Tưởng tượng về cuộc gặp gỡ ấy của Bác với Mác-Lênin ở thế giới người hiền, nhà thơ Tố Hữu viết: “… Bác đã lên đường, nhẹ bước tiên/Mác Lênin, thế giới Người Hiền/Ánh hào quang đỏ thêm sông núi/Dắt chúng con cùng nhau tiến lên…”.

Tượng Các Mác do Nguyễn Ái Quốc khắc từ phiến đá trong hang Cốc Bó năm 1941.

“Từ trong học thuyết dạt dào sức sống của chủ nghĩa Lênin, chúng tôi khơi nguồn sức mạnh để giành lấy thắng lợi của sự nghiệp thiêng liêng là hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ, để giành thắng lợi cho chủ nghĩa xã hội” (3)

Từ đầu những năm 20 của thế kỷ XX, Nguyễn Ái Quốc đã viết “Mác đã xây dựng học thuyết của mình trên một triết lý nhất định của lịch sử, nhưng lịch sử nào? Lịch sử châu Âu…Mà châu Âu chưa phải là toàn thể nhân loại”. Do đó Người đề nghị Quốc tế Cộng sản “xem xét lại chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch sử của nó, củng cố nó bằng dân tộc học phương Đông.” (4) .

Nhờ tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo và đặc biệt là luôn xuất phát từ thực tiễn, cho nên Nguyễn Ái Quốc đã tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin và tinh hoa nhân loại một cách chọn lọc. 

Về nước năm 1941 để trực tiếp lãnh đạo cách mạng, Nguyễn Ái Quốc đã đem ánh sáng Mác-Lênin về soi sáng cho cách mạng Việt Nam, nhằm mục tiêu trước hết là giải phóng dân tộc Việt Nam khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc Pháp. Dưới sự dẫn dắt của Người, nhân dân Việt Nam bước vào cuộc cách mạng giải phóng dân tộc với tư thế của một chiến sĩ tiên phong, đưa lý luận của Lênin về cách mạng thuộc địa vào thực tiễn.

Đánh giá sức mạnh vô cùng to lớn của chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc ở các thuộc địa, Nguyễn Ái Quốc khẳng định tính chủ động của cách mạng thuộc địa, Người nói: Mác đã nói việc giải phóng giai cấp công nhân phải do chính giai cấp công nhân giành lấy, vận dụng công thức ấy của Mác có nghĩa là: Sự nghiệp đấu tranh giải phóng của nhân dân thuộc địa chỉ có thể thực hiện được bằng sự nỗ lực của bản thân các nước thuộc địa. Người còn khẳng định: Cách mạng thuộc địa không những không phụ thuộc vào cách mạng vô sản ở chính quốc mà còn có thể và cần phải tiến hành trước, và thắng lợi của cách mạng thuộc địa có thể sẽ giúp những người anh em mình ở phương Tây. Người viết: “Ngày mà hàng trăm triệu nhân dân châu Á bị tàn sát và áp bức thức tỉnh để gạt bỏ sự bóc lột đê tiện của một bọn thực dân… Và trong khi thủ tiêu một trong những điều kiện tồn tại của chủ nghĩa đế quốc, họ có thể giúp đỡ những người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm vụ giải phóng hoàn toàn”. (5)

    Thắng lợi của cách mạng giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới thế kỷ XX đã xác nhận tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng thuộc địa là hoàn toàn đúng đắn, sáng tạo.

Nhờ thấm nhuần chủ nghĩa Mác-Lênin, khơi được nguồn sức mạnh từ “học thuyết dạt dào sức sống của Chủ nghĩa Lênin”, cho nên năm 1945 chỉ với gần 5000 đảng viên, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo cuộc Cách mạng Tháng Tám thành công, mở ra kỷ nguyên rực rỡ nhất trong lịch sử dân tộc. Nói đến cuộc cách mạng Tháng Tám vĩ đại, chúng ta không thể không nhớ về địa danh lịch sử nơi “Đầu nguồn Pác Bó”.

  Chú thích:

1. Hồ Chí Minh TT,NXB CTQG, H.1995, T.2, Tr.268

2. ……………………………….H.1996, T.10, Tr.127-128.

3. ………………………………. ………T.7, Tr.519-520.

       4,………………………………H.1995, T.1, Tr.465.

       5……………………………………….T.1, Tr.36. 

TS Nguyễn Thị Tình

Ủy viên Thường vụ Hội DSVH Việt Nam;

Nguyên Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh