Cái nôi của bảng chữ cái Cyrillic

Nằm ở ngã tư đường giữa châu Âu và châu Á, và được thành lập vào cuối thế kỷ thứ VII, Bulgaria là một đất nước có nền di sản văn hóa phi vật thể và tâm linh phong phú và độc đáo.

Bảng chữ cái Cyrillic là một trong những biểu tượng quốc gia được tôn kính nhất của Bulgaria và là một phần không thể thiếu trong bản sắc lịch sử của đất nước. Chữ viết Cirilic được tạo ra từ thời Vương triều Bulgaria đầu tiên, vào cuối thế kỷ thứ IX, đầu thế kỷ thứ X và được phát triển dưới sự lãnh đạo và bảo vệ của các nhà trị vì đất nước Bulgaria. Họ công nhận việc trao quyền cho người dân thông qua giáo dục và giác ngộ là một cách nhân văn để xây dựng bản sắc dân tộc Bulgaria của dân số đa sắc tộc bao gồm tổ tiên người Bulgaria, Slavơ và các bộ lạc khác cũng như dòng dõi của tộc Thracia cổ đại trước đây.

Mục đích của họ là tạo ra một hệ chữ viết tương ứng với ngữ âm của các ngôn ngữ Slavơ, cũng như để hệ thống hóa ngôn ngữ Bulgaria cổ, còn được gọi là Slavơ của Giáo hội cũ. Những người tạo ra bảng chữ cái Cyrillic là môn đồ của hai anh em Thánh Cyril và Methodius, họ đã nghiên cứu thư chú giải Hy Lạp được sử dụng trong thời kỳ Đế quốc Byzantine và kết hợp nó với các chữ cái từ bảng chữ cái Glagolitic mà hai anh em Thánh Cyril và Methodius đã phát triển trước đó.

Các học giả đầu tiên của Bulgaria và những người tiếp nối họ đã đạt được thành công đáng kể tại thời điểm chỉ có ba "ngôn ngữ thiêng liêng" được công nhận ở châu Âu Kitô giáo - tiếng Latin, tiếng Hy Lạp và tiếng Do Thái - họ đã khẳng định và bảo vệ thành công việc sử dụng bảng chữ cái mới trong các nghi thức phụng vụ của nhà thờ. Đồng thời, sự bảo trợ của nhà nước Bulgaria trong triều đại của các vị vua Simeon I (893-927) và Peter I (927-969) đã tạo cơ hội cho bảng chữ cái Cyrillic khẳng định mình như một chữ viết được công nhận để phục vụ nghi thức phụng vụ nhà thờ ở châu Âu thời trung cổ và như vậy được lan rộng ra khỏi biên giới Bulgaria, cũng như có ảnh hưởng đáng kể đến các nước láng giềng khác.

Việc tạo ra một ngôn ngữ viết quốc gia riêng biệt góp phần gìn giữ, bảo tồn bản sắc dân tộc Bulgaria. Sự lan truyền rộng rãi của bảng chữ cái Cyrillic đánh dấu sự khởi đầu của thời kỳ hoàng kim của nền văn hóa Bulgaria và thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động văn học tại các tu viện và trường học. Hai trong số đó - các Trường văn học Preslav và Ohrid - là những trung tâm giáo dục đại học sớm nhất ở châu Âu.

Chính tại các tu viện nằm cao trên núi, bảng chữ cái Cyrillic đã tồn tại và tiếp tục phát triển ngay cả trong thời kỳ đen tối nhất của lịch sử Bulgaria trong suốt 5 thế kỷ dưới ách cai trị của đế chế Ottoman. Ngày nay, nhiều tu viện Bulgaria nép mình trên những ngọn núi đẹp như tranh vẽ vẫn lưu giữ nhiều bức bích họa và văn khắc bằng chữ Cyrillic và hầu hết các bản thảo minh họa còn sót lại có lẽ đã được tạo ra ở đây. Trong thời kỳ thống trị của đế chế Ottoman từ năm 1396 đến năm 1878, các trường tu trong các tu viện là một trong số ít những nơi đứng ra bảo vệ bản sắc và tâm linh của Bulgaria. Dần dần, giáo dục trở nên quan trọng đối với người dân Bulgaria đến nỗi một mạng lưới trường học với việc dạy nói và viết tiếng Bulgaria được thiết lập trước khi nhà nước Bulgaria chính thức được giải phóng và hồi sinh. 

Từ Bulgaria, bảng chữ cái Cyrillic đã lan sang các công quốc khác như Serbia và Nga đã tạo động lực cho sự phát triển của một nền văn minh Slavơ Chính thống giáo Đông phương. Ngày nay, hơn 250 triệu người sử dụng bảng chữ cái Cyrillic để viết bằng ngôn ngữ quốc gia của họ. Với việc Bulgaria gia nhập Liên minh châu Âu vào năm 2007, chữ cái Cyrillic đã trở thành ký tự chính thức thứ ba của Liên minh châu Âu, cùng với ký tự Latin và ký tự Hy Lạp.

Bài viết và hình ảnh do Đại sứ quán Bulgaria tại Việt Nam cung cấp.